ขยะล้นบริษัท จัดการไม่ไหว

ขยะอุตสาหกรรมในไทย เยอะแค่ไหน

ในยุคที่ธุรกิจทั่วโลกให้ความสำคัญกับ ESG (Environmental, Social, Governance) การจัดการขยะอุตสาหกรรมจึงไม่ได้เป็นเพียงหน้าที่ตามกฎหมาย แต่กลายเป็นกลยุทธ์สำคัญในการสร้างความยั่งยืนและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน

จากข้อมูลล่าสุด เมื่อ พ.ศ.2567 ของ สำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่า ประเทศไทยมีปริมาณกากของเสียอุตสาหกรรมสูงถึง 19.82 ล้านตันต่อปี (อ้างอิงปีล่าสุดที่มีการสรุปผลสมบูรณ์) ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนที่สูงมากเมื่อเทียบกับขยะชุมชนทั่วไปสัดส่วนประเภทขยะอุตสาหกรรมขยะไม่อันตราย: 18.69 ล้านตัน (94.3%)ขยะอันตราย: 1.13 ล้านตัน (5.7%)อุตสาหกรรมที่สร้างขยะมากที่สุดผลิตน้ำตาลทราย: 38.8%พลังงานไฟฟ้าจากความร้อน: 14.3%อาหารและเครื่องดื่มแปรรูป: 11.9%โรงงานเหล็ก: 6.4%ผลิตเอทานอล: 5.7%

ทำไมการจัดการขยะอุตสาหกรรมจึงมีความสำคัญ?

1. ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

การกำจัดของเสียอย่างไม่ถูกวิธีอาจก่อให้เกิดการปนเปื้อนในดิน แหล่งน้ำ และอากาศ รวมถึงการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในระยะยาว

2. ลดต้นทุนการดำเนินงาน

การคัดแยกและนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ สามารถลดปริมาณขยะที่ต้องกำจัด ลดค่าขนส่ง และสร้างรายได้จากวัสดุรีไซเคิล

3. ปฏิบัติตามกฎหมาย

ประเทศไทยมีกฎหมายและข้อกำหนดเกี่ยวกับการจัดการของเสียอุตสาหกรรมอย่างชัดเจน การบริหารจัดการที่ถูกต้องช่วยลดความเสี่ยงจากบทลงโทษและปัญหาทางกฎหมาย

4. สร้างภาพลักษณ์องค์กร

ลูกค้า นักลงทุน และคู่ค้าทั่วโลกให้ความสำคัญกับองค์กรที่ดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม การจัดการขยะอย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างความน่าเชื่อถือของแบรนด์

วิธีการจัดการขยะง่าย ๆ ในองค์กรเริ่มต้นได้ง่าย 4 วิธี

วิธีที่ 1: จัดการที่ต้นทางด้วยหลัก 3Rs (Reduce, Reuse, Recycle)

หลักการคลาสสิกที่ยังคงใช้ได้ผลและเป็นหัวใจสำคัญที่สุดของการจัดการขยะ ทุกองค์กรสามารถเริ่มต้นได้ทันที

• Reduce (ลดการใช้): คือการลดปริมาณขยะที่อาจจะเกิดขึ้นให้เหลือน้อยที่สุด

เปลี่ยนจากการใช้เอกสารกระดาษเป็นการทำงานบนระบบดิจิทัล (Paperless) ยกเลิกการใช้แก้วน้ำพลาสติกแบบใช้แล้วทิ้งในที่ทำงาน และสนับสนุนให้พนักงานใช้แก้วส่วนตัว วางแผนการสั่งซื้อวัตถุดิบให้แม่นยำ เพื่อลดของเหลือทิ้ง ปรับปรุงกระบวนการผลิตเพื่อลดของเสีย (Defect)

• Reuse (การใช้ซ้ำ): คือการนำสิ่งของที่ยังใช้งานได้กลับมาใช้ในหน้าที่เดิมหรือประยุกต์ใช้ในรูปแบบอื่น

ในสำนักงาน คุณสามารถเริ่มต้นด้วยวิธีที่ง่ายมาก อย่างการนำกล่องบรรจุภัณฑ์ที่ได้รับจากซัพพลายเออร์กลับมาใช้ใหม่สำหรับจัดเก็บของ หรือนำกระดาษที่ใช้แล้วหน้าเดียวมาทำเป็นกระดาษโน้ต

• Recycle (รีไซเคิล): คือการนำขยะเข้าสู่กระบวนการแปรรูปเพื่อสร้างเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่

เพื่อให้การแปรรูปขยะเป็นไปอย่างสะดวก ง่าย ภายในองค์กรจำเป็นต้องมีการจัดวางถังขยะแยกประเภทให้ชัดเจนทั่วทั้งองค์กร (เช่น กระดาษ, พลาสติก, แก้ว, ขยะอันตราย) พร้อมติดป้ายให้เข้าใจง่าย และให้ความรู้พนักงานในการคัดแยกที่ถูกต้อง

วิธีที่ 2: สร้างระบบและนโยบายการจัดการขยะที่ชัดเจน

เปลี่ยนจากการจัดการตามสถานการณ์ให้กลายเป็นนโยบายที่ทุกคนในองค์กรต้องรับรู้และปฏิบัติตาม เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ยั่งยืน

กำหนดผู้รับผิดชอบ

จัดตั้ง "ทีมจัดการขยะ" หรือ แบ่งการจัดหน้าที่ในการรับผิดชอบขยะ เพื่อขับเคลื่อนนโยบายและติดตามผลอย่างจริงจัง

ตั้งเป้าหมายที่วัดผลได้ (KPIs)

การมีตัวเลขที่ชัดเจนจะทำให้ทุกคนเห็นภาพเป้าหมายร่วมกัน เช่น "ลดปริมาณขยะที่ต้องส่งไปกำจัดลง 20% ภายใน 1 ปี" หรือ "เพิ่มอัตราการรีไซเคิลให้ได้ 50%"

จัดทำคู่มือการคัดแยกขยะ

สร้างคู่มือฉบับย่อที่มีภาพประกอบชัดเจนว่าขยะแต่ละประเภทควรทิ้งลงถังไหน และนำไปติดตั้งไว้บริเวณจุดทิ้งขยะทุกแห่งการแยกขยะจะช่วยลดปริมาณขยะที่ต้องนำไปกำจัด และช่วยให้ขยะที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่สามารถนำกลับมาเข้ากระบวนการได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น และยังเป็นประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมอีกด้วย ซึ่งมีทั้งหมด 4 ประเภท ได้แก่

• ถังขยะสีเขียว ใช้สำหรับขยะทั่วไปที่ย่อยสลายได้ เช่น เศษอาหาร, ใบไม้, เปลือกผลไม้ ซึ่งสามารถนำไปทำปุ๋ยหมัก หรือใช้ในการเลี้ยงสัตว์

• ถังขยะสีน้ำเงิน ใช้สำหรับขยะทั่วไปที่ไม่สามารถ แปรรูปนำกลับมารีไซเคิลได้ เช่น ถุงพลาสติก, โฟม, กล่องนม, ซองขนม ซึ่งต้องส่งไปกำจัดด้วยวิธีฝังกลบอย่างถูกหลักสุขาภิบาล เพื่อไม่ให้เกิดมลพิษต่อดินและน้ำใต้ดิน

• ถังขยะสีเหลือง ใช้สำหรับขยะที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ เช่น กระดาษ, พลาสติก, แก้ว, โลหะ เป็นต้น

• ถังขยะสีแดง ใช้สำหรับขยะอันตราย เช่น หลอดไฟ, ถ่านไฟฉาย, แบตเตอรี่, กระป๋องสเปรย์, สารเคมี, ยาหมดอายุ ขยะประเภทนี้ต้องคำนึงถึงวิธีการทิ้งเป็นพิเศษ เพราะอาจเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของมนุษย์ พืช และสัตว์ได้ จึงไม่ควรทิ้งปะปนกับขยะประเภทอื่น

วิธีที่ 3: นำเทคโนโลยีและนวัตกรรมเข้ามาช่วย

ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเพื่อทำให้การจัดการขยะง่ายขึ้น มีประสิทธิภาพมากขึ้น และยังสามารถนำขยะบางประเภท เช่นขยะเศษอาหาร เปลี่ยนเป็นสารบำรุงดินเพื่อใช้ภายในองค์กรได้ด้วยตนเอง ด้วยเครื่องกำจัดเศษอาหาร เพื่อกำจัดขยะได้ตั้งแต่ต้นทาง

เครื่องบีบอัดขยะ (Waste Compactor)

สำหรับขยะประเภทกระดาษหรือพลาสติก จะช่วยลดพื้นที่ในการจัดเก็บและลดต้นทุนค่าขนส่งได้อย่างมหาศาล

เครื่องกำจัดเศษอาหาร (Food Waste Composter) สำหรับองค์กรที่ต้องการเปลี่ยนแนวคิดจาก "กำจัดขยะ" ไปสู่ "การบริหารทรัพยากรอย่างยั่งยืน" ระบบอย่าง Z'Food Zero Waste ถูกออกแบบมาจาก Zillion Innovation เหมาะสำหรับองค์กรที่มีโรงอาหารขนาดใหญ่ โรงแรม หรือโรงพยาบาล เครื่องนี้สามารถเปลี่ยนขยะเศษอาหารให้กลายเป็นสารบำรุงดินได้ภายใน 24 ชั่วโมง ช่วยลดขยะเปียกและกลิ่นไม่พึงประสงค์ ช่วยลดปริมาณขยะ ลดต้นทุนการกำจัด และสนับสนุนเป้าหมาย ESG ขององค์กรในระยะยาว

วิธีที่ 4: สร้างการมีส่วนร่วมและปลูกฝังให้เป็นวัฒนธรรมองค์กร

การจัดการขยะจะสำเร็จไม่ได้เลยหากพนักงานไม่ให้ความร่วมมือ ดังนั้น การทำให้เรื่องนี้เป็นเรื่องของ "เรา" ทุกคนจึงสำคัญที่สุด จัดอบรมและสื่อสารอย่างสม่ำเสมอ: ให้ความรู้แก่พนักงานใหม่และพนักงานปัจจุบันเกี่ยวกับความสำคัญของการจัดการขยะและวิธีการคัดแยกที่ถูกต้อง

สร้างแคมเปญหรือกิจกรรมสนุก ๆ : เช่น จัดประกวด "แผนกจัดการขยะยอดเยี่ยม", กิจกรรม "ทิ้งให้ถูกถัง ลุ้นรับรางวัล" เพื่อสร้างแรงจูงใจและความตระหนักรู้

ยกย่องและให้รางวัล: สื่อสารความสำเร็จให้พนักงานทราบ เช่น "เดือนนี้เราร่วมใจกันลดขยะไปได้ X กิโลกรัม" หรือมอบรางวัลให้กับบุคคลหรือแผนกที่ทำได้ตามเป้า เพื่อสร้างความภาคภูมิใจและเป็นแบบอย่างที่ดีต่อไป